| | Tweet |
ModikoÄŸulları Niksar’ın Kültür Mahallesi’nde (eski Hamamcı Mahallesi) oturan büyük bir sülalenin adıdır.
Bu sülaleye adını veren ve bilinen en eski üyesi Modik Dede’dir. Modik Dede Azeri Türküdür.
Modik Dedenin Azerbaycan’dan Niksar’a geliÅŸ öyküsü ÅŸöyledir: Hamamcı Mahallesi sakinlerinden AkçaoÄŸlu Dede, Osmanlı Ordusu’nun doÄŸudaki sınır birliklerine atlarla levazım malzemesi taşıyan, dönüÅŸte ticari mal getiren bir tüccardır.
AkçaoÄŸlu Dede 1790’lı yıllardaki yolculuÄŸunun dönüÅŸünde, yolu Azeri Türklerinin yaÅŸadığı “Acem Bölgesi”ne düÅŸer. Halkın arasında buÄŸday tenli, mavi gözlü, başı totikli (bereli ) 9-10 yaÅŸlarında küçük bir çocuk dikkatini çeker. SorduÄŸunda adının Mustafa olduÄŸunu, anne ve babasını bir felaket sonucunda kaybettiÄŸini söyler. Küçük Mustafa Dede’yi çok etkiler. AkçaoÄŸlu Dede, Mustafa’nın ve akrabalarının rızasını alarak Mustafa’yla Niksar’a birlikte dönerler.
Küçük Mustafa Hamamcı Mahallesinde çocukların arasına karışır. Bir süre sonra akranları arasında Mustafa’nın ismi “totikli çocuk” daha sonra da “modikli çocuÄŸa” dönüÅŸür ve lakabı böyle kalır.
Mustafa yıllar geçip evlenme çağına geldiÄŸinde, AkçaoÄŸlu Dede kızı Åžerife ile Mustafa’yı evlendirir. Mustafa ve Åžerife’nin 4 tane oÄŸlu olur. Hasan, Ahmet, Hüseyin ve Osman isimli çocuklarından 4 kol halinde ModikoÄŸulları (Ergüdenler) nesli oluÅŸur. (Bkz; Osman Ergüden tarafından 2006 yılında düzenlenen SoyaÄŸacı)
Modik Dede ve çocukları çiftçilik ve hayvancılıkla uÄŸraşır. Resmi kayıtlara göre 1805 yılında Keltepe (Karagöz) Yaylası MaÄŸdut(BaÄŸdat ) obasını satın alırlar. Ayrıca yaylanın baÅŸlangıç bölümünde yer alan “Melikler” denilen araziye de sahip olurlar. ( Bu arazi muhtemelen Osmanlı Devletinin mir’i arazilerindendir. ) Burada hem tahıl ekimi yaparlar hem de hasattan sonra güz aylarında hayvanlarının güzlük otlağı olarak kullanmışlardır.
Niksar Åžehri emininin yaklaşık 1860 yılında, ÅŸehir içinde hayvan beslemeyi yasaklaması üzerine, ModikoÄŸullarının bir kısmı , Hamamcı Mahallesi’nden ayrılıp, ÅŸehrin yakın mesafesinde bulunan arazilerine taşınıp, ‘’Yataklar’’ denilen ÅŸimdiki Modikli Kümesi’nde ayrı bir mahalle oluÅŸturmuÅŸlardır. Yataklara taşındıktan sonra, hayvancılığı geliÅŸtirmiÅŸler, yaz aylarını Keltepe’de güz aylarını Melikler’de kışın da Yataklar’da tam bir Türkmen usulü hayat sürmüÅŸlerdir.
ModikoÄŸullarının bir ferdi olarak gözlemlerime göre; Türkiye genelindeki deÄŸiÅŸime paralel olarak, 1980’li yıllardan itibaren ModikoÄŸullarının geleneksel yaÅŸam tarzları da deÄŸiÅŸmiÅŸtir. Gençler okuma ve yüksek tahsile yönelmiÅŸler. Bu nedenle hayvancılık ve çiftçilik yavaÅŸ yavaÅŸ azalmıştır. 2000’li yıllara gelindiÄŸinde Keltepe Yaylası’na çıkışlar azalmış maalesef yayla ıssızlaÅŸmıştır.
Yıllardır yaylaya çıkamayan, ancak bunun özlemini duyan nesil 2009 yılında bu özlemi gidermek için yaylanın tüm sakinleri ile birlikte kurdukları ‘’ModikoÄŸulları Keltepe MaÄŸdut Oba Yaylasını Koruma ve YaÅŸatma DerneÄŸi” bünyesinde birliktelik saÄŸlamışlardır. Bu yıl ilk defa dernek faaliyetleri çerçevesinde 11 Temmuz 2010 tarihinde birlikte Keltepe Yaylası’na çıkılıp , ‘’Yayla Åženlikleri’’ adı altında tüm ModikoÄŸullarının kaynaÅŸması saÄŸlanmıştır. Bu birlikteliÄŸin geleneksel hale gelmesi, birlik ve beraberlik içerisinde yaylanın imkanlarının zamanın ÅŸartlarına uygun olarak, ekonomik açıdan ve turizme yönelik deÄŸerlendirilmesi, tümümüzün istek ve temennisidir.
YaÅŸayan tüm ModikoÄŸulları nesli olarak, bizlere maddi ve manevi zenginlikleri miras bırakan, baÅŸta AkçaoÄŸlu Dede’yi, Modik Dede’yi , Åžerife Nine’yi ve tüm ecdadımızı minnet ve rahmetle anıyoruz. Hep birlikte nice yıllara diyoruz.
23.07.2010
Osman ERGÜDEN
Emekli ÖÄŸretmen
Bilgisinden Faydalanılan Kişi ve Kaynaklar:
1- AkçaoÄŸlu Dede’nin torunu Mustafa ÇavuÅŸ (AKÇA)
2- Karagöz Yaylası MaÄŸdut Obaya ait 1844 yılı Åžer’i Mahkeme kararı
3- AraÅŸtırmacı yazar CoÅŸkun ÇAKIR’ın “1840 yılında Anadolu Kasabası Niksar” isimli kitabı (Osmanlıcadan Tercüme)
| | Tweet |
| Sonraki > |
|---|
