Modikoğulları Niksar'ın Kültür Mahallesi'nde (eski Hamamcı Mahallesi) oturan büyük bir sülalenin adıdır.
Bu sülaleye adını veren ve bilinen en eski üyesi Modik Dede'dir. Modik Dede Azeri Türküdür.
Modik Dede'nin Azerbaycan'dan Niksar'a geliş hikayesi şöyledir:
Hamamcı Mahallesi sakinlerinden Akçaoğlu Dede, bir rivayete göre Osmanlı Ordusu'nun doğudaki sınır birliklerine atlarla levazım malzemesi taşıyan, dönüşte ticari mal getiren bir şahıs, diğer bir rivayete göre ise Osmanlı'nın bir parçası olarak; görevi nedeniyle doğuya giden bir subay olduğu yönündedir.
Akçaoğlu Dede 1790'lı yıllardaki yolculuğunun dönüşünde, yolu Azeri Türkleri'nin yaşadığı "Acem Bölgesi"ne düşer. Halkın arasında buğday tenli, mavi gözlü, başı totikli (bereli) 9-10 yaşlarında küçük bir çocuk dikkatini çeker. Sorduğunda adının Mustafa olduğunu, anne ve babasını bir felaket sonucunda kaybettiğini söyler. Küçük Mustafa'nın bu hali Dede'yi çok etkiler. Akçaoğlu Dede, Mustafa'nın akrabalarının da rızasını alarak, Mustafa'yla Niksar'a birlikte dönerler.
Küçük Mustafa Hamamcı Mahallesi'nde çocukların arasına karışır. Bir süre sonra akranları arasında Mustafa'nın ismi "totikli çocuk" daha sonra da "modikli çocuk"a dönüşür ve lakabı böyle kalır.
Mustafa yıllar geçip evlenme çağına geldiğinde, Akçaoğlu Dede kızı Şerife ile Mustafa'yı evlendirir. Mustafa ve Şerife'nin 4 tane oğlu olur. Hasan, Ahmet, Hüseyin ve Osman isimli çocuklarından 4 kol halinde Modikoğulları (Ergüden'ler) nesli oluşur. (Bkz. Osman Ergüden tarafından 2006 yılında düzenlenen soyağacı.)
Modik Dede ve çocukları çiftlik ve hayvancılıkla uğraşırlar. Resmi kayıtlara göre 1805 yılında Keltepe (Karagöz) Yaylası Mağdut (Bağdat) Obası'nı satın alırlar. Ayrıca yaylanın başlangıç bölümünde yer alan "Melikler" denilen bölgeye de sahip olurlar. (Bu arazi muhtemelen Osmanlı Devleti'nin mir'i arazilerindendir.) Burada hem tahıl ekimi yapmışlar hem de hasattan sonra güz aylarında hayvanlarının güzlük otlağı olarak kullanmışlardır.
Niksar Şehri Emini'nin yaklaşık 1860 yılında, şehir içinde hayvan beslemeyi yasaklaması üzerine Modikoğulları'nın bir kısmı Hamamcı Mahallesi'nden ayrılıp, şehrin yakın mesafesinde bulunan arazilerine taşınıp, "Yataklar" denilen şimdiki Modikli Kümesi'nde ayrı bir mahalle oluşturmuşlardır. Yataklar'a taşındıktan sonra hayvancılığı geliştirmişler, yaz aylarını Keltepe'de, güz aylarını Melikler'de, kış aylarını da Yataklar'da geçirerek tam bir Türkmen usulü hayat sürdürmüşlerdir.
Modikoğulları'nın bir ferdi olarak gözlemlerime göre; Türkiye genelindeki değişime paralel olarak, 1980'li yıllardan itibaren Modikoğulları'nın geleneksel yaşam tarzları da değişmiştir. Gençler okumaya ve yüksek tahsile yönelmişlerdir. Bu nedenle hayvancılık ve çiftçilik yavaş yavaş azalmıştır. 2000'li yıllara gelindiğinde Keltepe Yaylasına çıkışlar azalmış ve maalesef yayla ıssızlaşmıştır.
Yıllardır yaylaya çıkamayan, ancak bunun özlemini duyan nesil, 2009 yılında bu özlemi gidermek ve yaylanın tüm sorunlarına sahip çıkmak için, birlikte kurdukları "Modikoğulları Keltepe Mağdut Oba Yaylasını Koruma ve Yaşatma Derneği" bünyesinde birliktelik sağlamışlardır. Bu yıl ilk defa dernek faaliyetleri çerçevesinde 11 Temmuz 2010 tarihinde, birlikte Keltepe Yaylası'na çıkılıp, "Yayla Şenlikleri" adı altında tüm Modikoğulları'nın kaynaşması sağlanmıştır. Bu birlikteliğin geleneksel hale gelmesi, birlik ve beraberlik içerisinde yaylanın imkanlarının zamanın şartlarına uygun olarak, ekonomik açıdan ve turizme yönelik değerlendirilmesi, hepimizin istek ve temennisidir.
Yaşayan tüm Modikoğulları nesli olarak, bizlere maddi ve manevi zenginlikleri miras bırakan, başta Akçaoğlu Dede'yi, Modik Dede'yi, Şerife Nine'yi ve tüm ecdadımızı minnet ve rahmetle anıyoruz. Hep birlikte nice yıllara diyoruz.
23.07.2010
Osman ERGÜDEN
Emekli Öğretmen
Bilgisinden Faydalanılan Kişi ve Kaynaklar:
1- Akçaoğlu Dede'nin torunu Mustafa Çavuş (AKÇA)
2- Karagöz Yaylası Mağdut Obaya ait 1844 yılı Şer'i Mahkeme kararı.
3- Araştırmacı yazar Coşkun ÇAKIR'ın é1840 yılında "Anadolu Kasabası Niksar" isimli kitabı (Osmanlıcadan tercüme)
| Sonraki > |
|---|
